Herfst in Uzerche

In verleiding gebracht door uitzinnig herfstweer en een welluidende naam uit de Franse literatuur, maakten we onlangs een wandeling langs de oevers van de Vézère. Daar waar de rivier een mooie krul om Uzerche maakt, een stadje met opmerkelijk veel torens, gefundeerd op een stoere rots. Ook wel bekend als ‘de parel van de Limousin’. […]

Het geheugen van Arrènes

Het geheugen van Arrènes

‘Om de moed erin te houden en ziektes te voorkomen, moet je schoon op jezelf zijn. Met een schoon geboende huid heb je minder te lijden van hitte of kou en zijn je verwondingen minder erg.’ Een voortreffelijk advies. Meegegeven aan die duizenden jonge mannen die tussen 1914 en 1918  hun reis naar het einde […]

Een lichtpunt voor de dode zielen

Een lichtpunt voor de dode zielen

Noem het een ritueel. Rond Allerzielen onderneem ik de klim naar Saint-Goussaud, vijf kilometer van huis, op zevenhonderd meter hoogte. Over de slingerende bosweg, via het slaperige dorp Champegaud,  doe ik er een goed uur over om mijn eindhalte te bereiken: de Lanterne des morts. Vroeger werd in de top van de elegante dertiende-eeuwse toren […]

Een koopman in kennis

Wij komen graag in Villefranche-la-Rouergue. Om twee redenen. Allereerst is daar de weekmarkt. Elke donderdag, in alle vroegte, strijken kooplieden uit de wijde omgeving als duiven neer in het historische stadje in de Aveyron. Goedgemutst bouwen ze hun kramen op en stallen ze hun waren uit – etenswaren, wijnen uit de streek, bloemen, planten en […]

Fake news

Fake news in Frankrijk

Als er één land is dat fier is op zijn eigen taal en nog immer ten strijde trekt tegen de vermaledijde verengelsing, is het Frankrijk. Zodra een Engelse term gemeengoed dreigt te worden, gaan de Franse stekels recht overeind staan. Dan komt er prompt een commissie van wijze dames en heren bijeen en gaat men […]

Nederlandse wijnen

Een krans voor Nederlandse wijn

Graag kom ik nog even terug op mijn laatste blog over de rivierkreeftjes. Bij de maaltijd, bereid door onze Franse buren, dronken we Nederlandse wijnen, een mousserende en een ‘gewone’ witte. Beide vielen zeer goed in de smaak bij onze tafelgenoten. Zij zijn redelijke kenners en genieters en waren er echt enthousiast over. Het is […]

Nederlandse wijn

Amerikaanse kreeft, Nederlandse wijn, Franse tafelgenoten

Of we straks écrevisses kwamen eten, rivierkreeftjes. Pierre, onze naaste buurman, sprak ons aan bij het tuinhek en toonde een emmer vol krioelende schaaldiertjes. Net gevangen. Het betrof de Amerikaanse soort, begreep ik, die eind negentiende eeuw in Europa terechtkwam en zich sinds de jaren zeventig van de vorige eeuw in een razend tempo reproduceert. […]

Vrouw met megafoon

Een tweede levenproject

Deze heerlijke zomer zag ik in ons dorp meer vakantiegangers komen en gaan dan ooit tevoren. De meesten ken ik wel, van gezicht, vooral. Het zijn Fransen die hier een familiehuis hebben, dat ze af en toe gebruiken om te ontsnappen aan de drukte van de stad waar ze wonen, meestal Parijs. Sommigen overwegen met […]

In schone grond

In schone grond rust je beter

Wij hebben een jonge, ambitieuze burgemeester. Om te ontsnappen aan de waan van de dag kwam hij vanuit een drukke en dure Zuid-Franse stad deze kant uit. Hij kocht een oude boerenhoeve, stichtte een gezin en startte een biologisch geitenkaasbedrijf. De kaasjes zijn van onberispelijke kwaliteit. Je koopt ze bij hem ‘aan huis’ of op […]

Alles draait uit op stront

Alles draait altijd uit op stront

Als vrijwillige banneling in Frankrijk luister ik vrijwel elke zaterdagmorgen op Radio 1 naar Taalstaat, gepresenteerd door muziek- en taalliefhebber Frits Spits. Soms moet ik me door de Nederlandstalige hiphopmuziek heen bijten, maar over het algemeen beleef ik veel plezier aan deze twee wetenswaardige en vermakelijke radio-uurtjes.   Een van mijn favoriete programmaonderdelen is Het […]

Alambic

Het onverwoestbare optimisme van de dorpssmid

Ieder jaar gaan wij op 1 januari met oliebollen bij onze Franse buren langs. Dit is een tijdrovende aangelegenheid, want niemand laat ons vertrekken zonder een glaasje te hebben gedronken. De oude dorpssmid, André, is als laatste aan de beurt. Als ik aanklop klinkt er een flauw “éntrez”.   André zit in zijn fauteuil naast […]

De kleine prins

Maak de kleine prins in jezelf wakker

Achter de deur van kamer 32 van hotel Le Grand Balcon in Toulouse zit een bijzondere geschiedenis. In 1926 neemt Antoine de Saint-Exupéry hier zijn intrek. Het hotel is dan nog een eenvoudig familiepension. Kamer 32 staat op de Franse erfgoedlijst en is zeer gewild. Wij logeren in een andere kamer, maar mogen even naar […]

Tournedos Rossini

Tournedos Rossini – de ‘Cartier’ onder de hamburgers

Ik noem hem de Cartier onder de hamburgers: de tournedos Rossini, een onvoorwaardelijke klassieker uit de Franse keuken, vernoemd naar de grote Italiaanse operacomponist. Qua vorm en opbouw doet hij in alle opzichten aan de fastfood-evergreen denken, maar wat hij met je smaakpapillen doet, is van een andere dimensie. Je waant je in de zevende […]

Aan tafel met De Gaulle

Simpel als De Gaulle

“Eten is een staatsaangelegenheid”, zei Emmanuel Macron plechtig toen hij jongstleden 27 september op het Élysée 180 sterrenchefs ontving. Nooit eerder kwam een vergelijkbaar illuster culinair gezelschap samen op het presidentieel paleis. Macron organiseerde de bijeenkomst als eerbetoon aan de ‘ambassadeurs van de Franse gastronomie’ en liet niet na te benadrukken dat hij de Franse […]

Andouillette - daar zit een luchtje aan

Andouillette – daar zit een luchtje aan

De eerste keer dat ik met een vork in een andouillette prikte, wist ik niet wat me overkwam. De worst reet spontaan open en uit zijn brokkelige binnenste borrelde een obscure putlucht omhoog. Ik keek tersluiks naar mijn tafelgenote en zag hoe zij haar lekkernij met een duimdikke laag mayonaise aan het oog onttrokken had. […]

De Franse generaal Pichegru valt Nederland binnen

Dit is wat mijn moeder zei

Ik zie ze zo voor me. Mijn twee zussen, die, aan de eettafel gezeten, tegenover elkaar en met verbeten trekken, tegen wil en dank hun best deden zich de kunst van het blokfluitspel eigen te maken. Het was verplicht oefenen, minstens een uur per dag. En ik? Ik liet geen middel onbeproefd om ze tijdens […]

De kastanje

De kastanje, een vegetarische lekkernij

Neerploffende kastanjes zijn voor mij hét symbool van de vroege herfst. Ik kan mijn lol op, want mijn huis is omgeven door kastanjebomen en de bijbehorende streekgeschiedenis is met kastanjes doorspekt. De châtaigne hoort bij de Creuse zoals de fois gras bij de Dordogne. En nu we het toch over eten hebben: de kastanje is […]

Pétanque in Breve

‘Ik heb er de ballen niet voor’

Na het middagmaal klonteren ze samen op het Square de la Légion d’Honneur, waar Brive-la-Gaillarde haar gevallen zonen herdenkt. Niet om iets of iemand te eren, maar voor een ander ritueel. Ze zijn hier voor hun dagelijkse spelletje petanque. Ik kan het niet bewijzen, maar durf mijn strooien hoed eronder te verwedden dat zich op […]

Josephine Baker in vol ornaat

Ook Josephine Baker had een droom

Stuur vandaag een zwarte vrouw in een bananenrokje het podium op en de wereld zal je vierendelen. De zwarte pietendiscussie zal verstommen, het debat over ons donker gekleurde slavernijverleden zal verbleken. Hoe anders was dat in 1925, als Josephine Baker in de roemruchte Folies Bergère in Parijs haar debuut maakt, aanstootgevend schaars gekleed voor die […]

Nog even niet

Na diverse stemmige, traditionele begrafenissen, steevast met de bijbehorende poppenkast van een katholieke afscheidsdienst op dorpsniveau, woonde ik van de week mijn eerste Franse crematie bij. De plechtigheid betrof een 74-jarige buurman die de laatste jaren als een dolende ziel door ons dorp spookte, geteisterd door Parkinson en Alzheimer. De dood komt meestal te vroeg, […]

Gabriels tuin

Wat is kunst?

Als we vanaf de Atlantische kust huiswaarts keren, nemen we bij voorkeur de Route Départemental. Je doet er wat langer over, maar de kans op een aardig restaurant voor de middag is het grootst. En je komt nog eens wat tegen. Zo stuitten we onlangs op de Jardin de Gabriel. Achter een verwaarloosd hek bevindt […]

De kippen van Cieux

De kip of het ei?

Het ene ei is het andere niet. Het oordeel van de keurmeesters kan de reputatie van een kip vernietigen. Dan wacht de pan. Zo blijkt in Cieux, tijdens een kippenfeest voor ingewijden. Ik mocht erbij zijn en kijk voortaan met andere ogen naar mijn ochtendeitje. ‘Racekippen’, dacht ik nog We zijn in Cieux, in de […]

Lelijke Eend

Een Nederlandse eend in de Franse bijt

Eens per jaar, in de zomer, is Ahun in de Creuse een charmant trefpunt voor verstokte liefhebbers van de Lelijke Eend. Je weet wel, dé plattelandsauto en hét symbool van Frankrijk. Er zijn er bijna vier miljoen van gemaakt, de besteleend niet meegerekend. Lelijke eendjes aan de waterkant De manifestatie, 2CV en Fête genaamd, speelt […]

Het huisje met de blauwe luiken

Het huisje met de blauwe luiken

Mijmerend loop ik langs het huisje met de blauwe luiken. Het is zo’n huisje zoals schoolkinderen huisjes tekenen. Franse schoolkinderen. Huizen in Nederland hebben zelden luiken. Dit huisje heeft ze wel. Ze zijn helder blauw. Het huisje ligt aan de rand van ons dorp, verscholen in het groen, achter de moestuin van Annie Peyrat die […]

En Marche! in Marsac

Een internationaal huwelijk in Marsac

Het wat stijve staatsieportret van François Hollande is nog niet vervangen. ‘De Franse molens draaien minder snel dan de Nederlandse’, zegt madame le Maire met een charmante, verontschuldigende glimlach. ‘Maar geen zorgen, alle presidenten van de Derde Republiek kijken kritisch mee’, vervolgt ze trots, alsof ze de aandacht van de actualiteit wil afleiden. Ze wijst […]

Gruwelen in de Creuse

Een authentiek Creusoiser boerderijtje

De jongeman deed zijn best om de zaken zo voordelig mogelijk voor te stellen. Mij charmeerde het keurig gewitte boerderijtje wel, maar mijn vrouw leek te huiveren. Ze stond als aan de grond genageld en zei toen ik even omkeek: ‘Ik wil hier weg, nu.’ Ze zag lijkbleek. Ik mompelde wat excuses naar de jongeman […]

De kapel van Sainte Énimie

De lepraprinses

In de geest van het paasfeest leggen we in de Lozère, het thuisdepartement van de vermaarde Cévennes, een kruisweg af naar een kleine kapel die is gewijd aan de heilige Énimie. Het is letterlijk én figuurlijk een kruisweg. Letterlijk, omdat 12 ijzeren kruizen het steile pad markeren. Figuurlijk, omdat het voor een man van mijn […]

Victor, l'enfant sauvage de 'aveyron

In de aap gelogeerd

Twee maanden geleden troffen houthakkers in een woud in India een verwilderd meisje aan. Onlangs pikten de Nederlandse media het nieuws op. Ik dacht meteen aan een beeld dat ik eens tegenkwam in een dorp in de Aveyron in Zuid-Frankrijk. Op de sokkel stond Victor, Enfant Sauvage de l’Aveyron, gevangengenomen in St. Sernin/Rance, op 8 […]

IIsheiligen of wijndieven?

Wijndieven

Nee, het valt verdraaid niet mee om je hand op de knip te houden. Dit is te verleidelijk. De hele entourage schreeuwt frivool: trek je portemonnee. Het zonnetje schijnt, de dagen lengen, de sfeer op de weekmarkt is uitgelaten. In de ogen van de bevallige verkoopster is het lente, net als in de ogen van […]

Ambachtelijkheid en volkskunst in Masgot

Ik houd van mensen die hun hele leven wijden aan de vervolmaking van hun vaardigheden. Neem François Michaud. Hij deed niets liever dan in graniet bikken en ontwikkelde zich van steenhouwer tot beeldhouwer. Een verhaal uit de Creuse. Het dorp Masgot, niet ver van Guéret, waar de prefectuur zetelt, onderscheidt zich in één opzicht van […]

De trap van Rocamadour, uit steen gehouwen

Wonderen bestaan

Rocamadour is één van de drukst bezochte trekpleisters van Frankrijk. De toeristen komen niet zozeer af op de heiligdommen van de bedevaartplaats, maar op de hellende, middeleeuwse straatjes vol eetgelegenheden en boetieks. De kleine stad in de Lot, dichtbij de Dordogne, zit tegen een steile rotswand aangeplakt en zweeft letterlijk en figuurlijk tussen hemel en […]

Lopen op cognac

Lopen op cognac

In 2001 maken mijn vrouw en ik een meerdaagse wandeling door de Creuse. Bij gebrek aan deugdelijke pleisterplaatsen, leggen we dagelijks meer dan 30 kilometer af. Geen sinecure voor de ongeoefende loper die ik was. De derde ochtend reeds stort ik in. Ik ga een café binnen en bestel een glas cognac. Er voltrekt zich […]

Er zit een patjepeeër in mijn tuin

Er zit een patjepeeër in mijn tuin

De rust is radicaal verstoord. Ons lustoord tussen de Franse heuvels gaat gebukt onder terreur. Had ik de natuur zijn gang maar laten gaan. Maar nee, bij het intreden van de winter moest ik zo nodig een handje helpen. En nu zit er een patjepeeër in mijn tuin. Krijg die er maar eens uit.   […]

Tartiflette: marketingstunt met alpenkaas

Tartiflette: marketingstunt met alpenkaas

Zoals snert verweven is met Hollandse ijspret, zo is de Franse tartiflette versmolten met besneeuwde bergtoppen. De authentieke aardappelgratin wortelt diep in de oudste en beste culinaire tradities van de Haute-Savoie. Dacht ik. Maar ik kwam van een koude kermis thuis. De Haute-Savoie, een robuust berggebied dat grenst aan Zwitserland en Italië, is trots op […]

De oude Jean

De oude Jean

Ons leven in Frankrijk begon in een minihuis, middenin een plattelandsgehucht. Het bestond uit twee etages, elk met een ruimte van net geen zestien meter in het vierkant. Beneden zat achter het leefvertrek nog een minuscule, taps toelopende keuken. Het leefvertrek zelf werd gedomineerd door een reusachtige eiken schouw, de cantou. Het oliefornuis dat eronder […]

Een aanstootgevende tekst

Een aanstootgevende tekst

Bladerend door mijn fictieve Franstalige platencollectie, opgeslagen in mijn bovenkamer, beland ik bij Milord. Je weet wel, dat beroemde chanson van Édith Piaf. Een ‘meisje van de haven’ biedt troost en plezier aan een heer van stand. De woorden vloeiden in 1959 uit de pen van de toen nog onbekende Georges Moustaki. Piaf had een korte […]

Domweg weemoedig in Frankrijk

In Huize Hilderink luisteren we loyaal naar de Top 2000. Geregeld passeren er liedjes die me met weemoed vervullen. Ik houd wel van die zachttreurige stemming; van die milde droefheid om de dingen die voorbij gaan. Daarom houd ik van Franse chansons. Die bereiken vaak de hoogste toppen der melancholie. Luister naar mijn persoonlijke Top […]

Ode aan het kerslammetje

Ode aan het nieuwe leven

Eén kerstlammetje kijkt me uitdagend aan. Als dat maar goed afloopt… Wij hebben nog één actieve boer in ons dorp. Hij houdt vleeskoetjes van het Limousin-ras als ‘core business’, maar fokt ook schapen. Voor de subsidie. Op dit moment heeft hij, als altijd, kort voor de kerst, een hok vol lammeren. Ik loop er elke […]

Kerstmaal in de Provence

Een mager kerstdiner

Frankrijk en ik maken ons op voor het grote kerstmaal, de Réveillon de Noël. Anders dan in Nederland, vindt dit culinaire hoogtepunt niet plaats op eerste kerstdag, maar op kerstavond, 24 december. Voorafgaand aan de traditionele nachtmis, zeg maar, hoewel daar steeds minder mensen heengaan. Ons kerstmenu is in de maak. Als entree twijfel ik […]

Jachtverhaal voor oude bokken

Jachtverhaal voor oude bokken

Mogen we mensen die lijden aan het leven omdat ze er ‘klaar’ mee zijn een handje helpen? Ik vind van wel. Het recht op zelfbeschikking is, dunkt me, het ultieme bewijs van vrijheid, eigen verantwoordelijkheid en volwassenheid. Nederland is in die zin een baken. Frankrijk loopt hopeloos achter. Wat me doet denken aan een uitzonderlijk […]

Een bekentenis uit Frankrijk

Een bekentenis uit Frankrijk

De mens is een verzamelaar. Zien we iets eetbaars, dan schieten we in de overlevingsstand.  Dikwijls veroorzaakt dit oerinstinct kortsluiting. Je bent enkele seconden ontoerekeningsvatbaar, zeg maar. Kom je bij je positieven, dan treedt de schaamte in. Een bekentenis uit Frankrijk. Wie treft meer blaam? Degene die een ander aanzet tot een snode daad? Of […]

Elk graf vertelt zijn eigen verhaal

Goede verhalen liggen op het kerkhof

Als tekstschrijver en blogger ben ik altijd gespitst op verhalen. Uit ervaring weet ik: goede verhalen liggen op straat. En op het kerkhof. Dit wist ik nog niet: de loop die verhalen nemen, kan afhangen van één letter. Wat ik hiervan leerde? Geloof alleen wat je met eigen ogen ziet en leest. Een Nederlands koppel […]

Kiplekkere Madeleine

Kip, ik heb je!

In elke Madeleine van de Franse koekjesfabrikant StMichel zit voor 100% scharreleieren verwerkt. Om ons dat in te prenten, stuurt de koekjesbakker zijn kippen op reis. Naar alle uithoeken van het internet. En wij, brave consumenten, mogen ze vangen. Dan maken we kans op? In ieder geval niet op het verzameld werk van de schrijver die […]

De Galliërs en de mythe

Net als in Nederland, beleeft de verkiezingsretoriek in Frankrijk hoogtijdagen. Namens de Republikeinen hoopt Nicolas Sarkozy na de verkiezingen van 2017 weer samen met zijn mooie Carla tussen de fris gewassen lakens van het Élysée te schuiven. Dus richt hij zijn pijlen op de immigratie. Als je Frans wordt, ‘spreek je Frans, leef je als […]

Girondijnen: oorlog als weldaad

‘Oorlog als weldaad’

Zelden zag ik een grotesker monument als op de Place de Quinconces in Bordeaux. Het monstrum is een eerbetoon aan de Girondijnen, een vooraanstaande club politici ten tijde van de Franse Revolutie, afkomstig uit de Gironde, waarvan Bordeaux het bestuurlijk centrum is. Zij beschouwden de republikeinse beginselen als exportproduct en oorlog met de rest van […]

9/11 in La Courtine

Ik was in La Courtine

In september 2001 maken we een meerdaagse wandeling door het hart van Frankrijk. De tocht is bedoeld om ons nieuwe territorium te verkennen – de Creuse, land van ontvolking en armoe; van sjouwers en metselaars die hun steentje bijdroegen aan het ‘nieuwe Parijs’ van Georges-Eugène baron Haussmann; land van ‘doe maar gewoon dan doe je […]

Courgette als geheim wapen

Courgettegekletter in Brive-la-Gaillarde

Sinds wij een bescheiden moestuin exploiteren, ken ik de courgette als vredelievende goeierd die onder alle omstandigheden welig tiert en zich gewillig leent voor culinaire experimenten. Dat je hem ook gebruiken kunt als knots of knuppel, heb ik me nooit gerealiseerd. De 14e-eeuwse inwoners van Brive-la-Gaillarde, mijn lievelingsstad in Midden-Frankrijk, wisten dat wel. De  huidige […]

Boerkiniverbod

Boerkiniverbod werkt als boemerang

Verbied een boek, en iedereen wil het lezen. Roep een banvloek uit over een film, toneelvoorstelling of cartoon, en iedereen wil hem zien. Vaardig een boerkiniverbod uit, en het decente badpak gaat als broodjes over de virtuele toonbank. Een publiekelijk uitgevaardigd verbod. En daar omheen het liefst een heleboel publiciteit. Positief of negatief, dat dondert […]

Hachis Parmentier

Hachis van Parmentier gaat er in als koek

Een Fransman eet gemiddeld 30 kilo aardappels per jaar. De pomme de terre komt in vele gedaanten op tafel, maar zelden als gekookte pieper. Daar zit, vinden Fransen, weinig smaak aan. Om die reden duurde het verdraaid lang eer de aardappel Frankrijk veroverde. Eén tevreden aardappeleter zette zich daar in de 18e eeuw met hart […]