Hop Marjanneke hekelt Fransen

Tijdens een autoreis naar Nederland begint een oud-Hollands liedje door mijn kop te zeuren. Hop Marjanneke, stroop in het kanneke. Wie verzint zo’n seniele tekst? En wat doen die ‘kale Fransen’ in dit Nederlandse liedje? Niets is wat het lijkt.

Marianne van Frankrijk, symbool van de democratie

Kale Fransen

De tekst zit in mijn kop gehamerd.

Hop Marjanneke, stroop in het kanneke, laat de poppetjes dansen.

Gisteren was er de prins in ‘t land en nu die kale Fransen.

Wat nu? Kale Fransen?

Hop Marjanneke is helemaal geen kinderliedje!

Hop Marjanneke is een spot- of protestliedje uit de Franse tijd. Marjanneke verwijst naar de Franse maagd Marianne, sinds 1792 hét symbool van de Republiek. En de ‘poppetjes’? Dat zijn óf de Franse soldaten, of de Oranjegezinden waarmee de Fransen de vloer aanveegden. En de prins? Dat is stadhouder prins Willem V die een schop onder zijn achterste kreeg en werd vervangen door de Franse soldaten die geen nagel hadden om hun kont te krabben en zich zelfs geen pruik konden veroorloven. Een teken van armoe, in die tijd,

De oudst bewaard gebleven versie van Hop Marjanneke is gevonden in een handschriftcollectie uit 1850 van een instituut met een mysterieuze naam: het Bureau van het Nederlands Volkseigen. Dit lijkt veilig opgegaan in het Meertens Instituut dat er een Nederlandse Liederenbank op nahoudt.

De specialisten van de liederenbank vermoeden dat Hop Marjanneke is ontstaan in de Franse tijd die duurde van 1795 tot 1813. Patriotten van de Bataafse Republiek heulden met de Franse bezetter. Dat was dé manier om van de heersende stadhouder prins Willem V af te komen. In hun drang om hun nieuw verworven democratische model te exporteren, waren de Fransen de Bataven graag van dienst. Vrijheid, blijheid, broederschap. Dát was de mode.

Inhalige Fransen

De patriotten rekenden buiten de waard. De tegenprestatie die de Franse bezetter vroeg, zette kwaad bloed. De handdienst kostte een kapitaal en daar houden Nederlanders niet van. De inhaligheid van de ‘kale Fransen’ gaf irritatie. Twitteren kon nog  niet. Wat kun je dan beter doen dan een spotliedje zingen? Ook daar lucht het gemoed van op.

Kind of kinds, niets is wat het lijkt. En achter elk liedje zit een verhaal.

Ben je de melodie vergeten? Klik hier ter voorbereiding op een vrolijke ouwe dag.