Tartiflette: marketingstunt met alpenkaas

Zoals snert verweven is met Hollandse ijspret, zo is de Franse tartiflette versmolten met besneeuwde bergtoppen. De authentieke aardappelgratin wortelt diep in de oudste en beste culinaire tradities van de Haute-Savoie. Dacht ik. Maar ik kwam van een koude kermis thuis.

Tartiflette: marketingstunt met alpenkaas

De Haute-Savoie, een robuust berggebied dat grenst aan Zwitserland en Italië, is trots op zijn traditionele keuken. Kaas speelt daarin een hoofdrol. Geliefde gerechten zijn de Fondue savoyarde, die je bij voorkeur eet met stevig boerenbrood, en de Berthoud, gekookte aardappelen, overgoten met witte wijn en gesmolten Abondance, een kaas uit de streek. Een gerecht dat ver buiten de regiogrenzen roem vergaarde, is de tartiflette, een gemakkelijk te bereiden ovenschotel van aardappelen, kaas, gerookte spek, witte wijn en een scheut room. De kaas die ervoor wordt aanbevolen, is steevast Reblochon.

Summum van eenvoud, met liefde bereid

De tartiflette. De ultieme evergreen uit de epoque van eenkennig, geïsoleerd bergvolk en de hondstrouwe sint-bernardlobbes met een vaatje cognac aan zijn halsband. Het summum van eenvoud, met liefde bereid door moeder de vrouw die, met het oog op het risico ingesneeuwd te raken, altijd wel ergens een mud aardappelen, een stuk spek en een brok kaas in reserve hield. De houtoven is geduldig, net als de Mont-Blanc, la Grande Dame van het bij skiërs populaire Alpenmassief.

Ja, ja. Tijdens journalistiek speurwerk naar de traditionele keuken van de Haute-Savoie ontdekte ik het volgende. De tartiflette is jonger dan ik. Hij is ‘uitgevonden’ door een slimme marketeer, in opdracht van het Syndicat Interprofessionnel du Reblochon. De verspreiding van het recept voor de aardappelgratin had geen ander doel dan de promotie van die Reblochon, een alpenkaas die op grote schaal in de Haute-Savoie wordt geproduceerd.

Marketing werd traditie

De naam is ontleend aan het woord tartiflâ, wat aardappel betekent in het dialect van de bergbewoners. Het recept is geïnspireerd door een boerenschotel uit de streek, genaamd la pela. Dit is wél een streekklassieker, maar dan zonder spek en witte wijn. Hij is volledig door de tartiflette overvleugeld. Het werd een regelrechte nationale culinaire hit en de reblochon groeide uit tot de smeltkaas der smeltkazen. De aardappelschotel kan gemakkelijk gemaakt worden met om het even welke smeltkaas, maar geen Fransman peinst erover het feestje van het kaassyndicaat te bederven. Wat begon met marketing, werd vanzelf een traditie.